خواجه نظام الدين عبيد زاكاني
97
أخلاق الأشراف ( فارسى )
شكايت ديگرى مىكرد و عيوب او با امير المؤمنين « 1 » حسن بن على « 2 » مىگفت . امير المؤمنين على « 3 » با پسر گفت : « يا بنىّ نزّه سمعك عنه فانّه نظر الى اخبث ما فى وعائه
--> ( 1 ) . امير المؤمنين ، يعنى پيشواى گرويدگان . اگر اين لقب به طور مطلق ذكر شود مراد به آن حضرت علىّ بن ابى طالب ( ع ) است « اذا قيل امير المؤمنين مطلقا فهو علىّ بن ابى طالب » ( راغب ، محاضرات ، 3 / 341 ) . ولى در طول تاريخ اسلام ، خلفاى اموى و عبّاسى و نيز سلاطين عثمانى ، امير المؤمنين لقب داشتهاند . سنائى گويد ( ديوان ، 552 ، مدرّس ) : آنكه نشنيده است عدلِ عُمَّرِ عبد العزيز * لاجَرَم حَجّاج را خواند امير المؤمنين ناصر خسرو گويد ( ديوان ، 173 ، مينوى - محقّق ) : قيمتِ هركس به قدر علم اوست همچنين گفته است امير المؤمنين ، و آن اقتباس است از گفتهء امير مؤمنان ( ع ) كه « قيمة كلّ امرئ ما يحسنه » - ( شرح نهج ، 2 / 193 ) . ( 2 ) . ابو محمّد حسن بن على بن ابى طالب ( 3 - 50 ه . ق . ) دومين امام شيعه اثنى عشرى ، و پنجمين و واپسين خليفه از خلفاى « راشدين » . در مدينه از فاطمه ( ع ) دختر پيامبر ( ص ) متولّد شد . در سال 40 ه . ق . پس از شهادت پدرش ، با او به خلافت بيعت كردند ، و او با ياران آهنگ جنگ با معاويه كرد . در مسكن [ - Masken ] ، ناحيهيى نزديك شهر انبار ، بين دو لشكر تلاقى افتاد . امّا جنگ درنگرفت و كار به صلح انجاميد ، و امام از خلافت چشم پوشيد و به مدينه رفت ، و خلافت بر معاويه قرار گرفت . امام حسن در مدينه وفات يافت ، و مطابق روايات شيعه در نهان به تحريك معاويه توسّط همسرش مسموم گرديد . در جمال صورت بسيار به پيامبر اكرم شبيه بود . چنان كه فاطمه ( ع ) همواره مىگفت « بابى ! شبيه بابى غير شبيه بعلىّ » به جان پدرم كه شبيه پدرم هست و شبيه على نيست . در حلم و نطق و بديهه گويى شهرت داشت ( ابن اثير ، الكامل ، 3 / 182 ؛ يعقوبى ، تاريخ ، 2 / 117 و 214 - 215 ؛ ابن ابى الحديد ، شرح نهج ، 16 - 12 - 13 ، ابو الفضل ابراهيم ) . ( 3 ) . على بن ابى طالب بن عبد المطلب بن هاشم ، مكنّى به ابو الحسن و ابو تراب و ابو الهيجاء و ملقّب به امير المؤمنين ( على الاطلاق ) ، اسد اللّه ، حيدر ، كرّار ، حيدر كرّار ، شاه مردان ، شاه ولايت و -